Đột phá KHCN - Đổi mới sáng tạo.

Sau hơn hai thập kỷ áp dụng Quy định (EC) 648/2004, Liên minh châu Âu (EU) chính thức công bố khung pháp lý mới cho ngành chất tẩy rửa và chất hoạt động bề mặt (surfactant) - Quy định (EU) 2026/405. Văn bản được công bố trên Công báo EU ngày 2/3/2026, có hiệu lực từ 22/3/2026, và sẽ áp dụng đầy đủ từ 23/9/2029, cho ngành khoảng 3,5 năm để chuẩn bị.

Vì sao phải sửa luật sau 22 năm?

Quy định năm 2004 ra đời khi thị trường chất tẩy rửa còn khá đơn giản, chủ yếu xoay quanh chai lọ dạng lỏng và bột thông thường. Hơn hai thập kỷ qua, ngành này đã thay đổi nhiều: xuất hiện dòng sản phẩm chứa vi sinh vật (men vi sinh dùng để tẩy rửa), mô hình bán hàng dạng nạp lại (refill) và bán rời (bulk) phát triển mạnh, cùng với đó là các quy định hóa chất khác của EU đã thay đổi khiến yêu cầu thông tin trong luật cũ trở nên chồng chéo, thiếu nhất quán. Ngoài ra, luật cũ cũng chưa có công cụ số hóa nào cho việc truy xuất thông tin sản phẩm.

Quy định mới ra đời để giải quyết những khoảng trống này, đồng thời lồng ghép các nguyên tắc của Thỏa thuận Xanh châu Âu (Green Deal) và kinh tế tuần hoàn.

Mở rộng định nghĩa "chất tẩy rửa"

Phạm vi điều chỉnh được mở rộng đáng kể. Từ nay, các sản phẩm sau đều được xem là chất tẩy rửa và phải tuân thủ quy định: sản phẩm có chủ đích bổ sung vi sinh vật; các chất hỗ trợ giặt như sản phẩm làm thay đổi mùi vải; sản phẩm dùng cho bề mặt tiếp xúc thực phẩm (kể cả rửa rau củ quả); và sản phẩm bán qua hình thức nạp lại.

Bỏ hoàn toàn cơ chế xin miễn trừ phân hủy sinh học

Đây là một trong những thay đổi mạnh tay nhất. Luật cũ từng cho phép nhà sản xuất xin miễn trừ yêu cầu phân hủy sinh học hoàn toàn đối với một số loại chất hoạt động bề mặt. Quy định mới bãi bỏ hoàn toàn khả năng xin miễn trừ này - toàn bộ chất hoạt động bề mặt trong công thức chất tẩy rửa đều phải đạt chuẩn phân hủy sinh học hoàn toàn (ultimate aerobic biodegradation), cụ thể là đạt mức khoáng hóa tối thiểu 60% trong vòng 28 ngày, không có ngoại lệ.

Đáng chú ý, yêu cầu phân hủy sinh học còn được mở rộng sang cả các thành phần khác ngoài chất hoạt động bề mặt: từ trước 23/3/2032, màng bao và polymer cấu thành màng (như vỏ viên nén giặt tan trong nước) phải đáp ứng tiêu chuẩn phân hủy sinh học; từ trước 23/3/2034, yêu cầu này áp dụng luôn cho các chất hữu cơ khác có mặt trong công thức với tỷ lệ từ 10% khối lượng trở lên. Nói cách khác, riêng thành phần polymer chính đạt chuẩn phân hủy sinh học là chưa đủ - mọi chất hữu cơ đáng kể trong công thức đều phải đáp ứng cùng tiêu chuẩn.

Cấm thử nghiệm trên động vật

Theo tinh thần của Chỉ thị 2010/63/EU về giảm thiểu và thay thế thử nghiệm trên động vật, quy định mới cấm thực hiện thử nghiệm mới trên động vật khi đã có phương pháp thay thế hoặc dữ liệu sẵn có đủ dùng. Về nguyên tắc, sản phẩm chất tẩy rửa và chất hoạt động bề mặt từng được thử nghiệm trên động vật để chứng minh tuân thủ quy định này sẽ không được phép đưa ra thị trường - tuy vậy, dữ liệu thử nghiệm lịch sử (đã có từ trước) vẫn được phép sử dụng. Yêu cầu này áp dụng xuyên suốt chuỗi cung ứng, tức cả nhà cung cấp nguyên liệu cũng phải chứng minh được sự tuân thủ.

Khung pháp lý riêng cho sản phẩm chứa vi sinh vật

Do vi sinh vật có khả năng tồn tại, sinh sản và tạo ra các chất chuyển hóa, quy định mới yêu cầu các sản phẩm chứa vi sinh vật phải được định danh phân loại (taxonomy) chính xác, cung cấp bằng chứng về độ an toàn, và trải qua đánh giá rủi ro theo phương pháp luận thống nhất sẽ do Ủy ban châu Âu ban hành sau.

Hộ chiếu sản phẩm số - công cụ trung tâm của quy định mới

Điểm nhấn công nghệ lớn nhất của quy định là Hộ chiếu sản phẩm số (Digital Product Passport - DPP), quy định tại Điều 21. Đây là một hồ sơ số tập trung toàn bộ thông tin thiết yếu của từng mẫu sản phẩm cụ thể - từ định danh, thành phần đến bằng chứng tuân thủ quy định - được truy cập qua một mã định danh duy nhất.

Hộ chiếu này phải luôn chính xác, đầy đủ, cập nhật liên tục, hiển thị bằng các ngôn ngữ theo yêu cầu, và phải được lưu giữ tối thiểu 10 năm, kể cả khi doanh nghiệp chịu trách nhiệm đã ngừng hoạt động. DPP phải sẵn sàng để người mua truy cập trước khi quyết định mua hàng, kể cả khi mua trực tuyến.

Đáng chú ý, với riêng chất hoạt động bề mặt (vốn chủ yếu giao dịch giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp), DPP và phiếu dữ liệu thành phần phục vụ tình huống khẩn cấp y tế chỉ bắt buộc khi sản phẩm được bán trực tiếp cho người tiêu dùng cuối.

Ghi nhãn: làm nổi bật chất gây dị ứng, thống nhất định dạng

Quy định mới yêu cầu các chất gây dị ứng trong hương liệu phải được thể hiện nổi bật hơn trên nhãn, dùng phông chữ dễ đọc hơn và đặt ở vị trí quy định cụ thể, đồng thời sắp xếp lại thông tin trên nhãn theo hướng trực quan hơn, loại bỏ các yếu tố có thể gây nhầm lẫn, và đặt ra tiêu chuẩn tối thiểu về cỡ chữ, độ tương phản.

Lần đầu có khung riêng cho mô hình bán hàng lõi thay thế (refill)

Đây là lần đầu tiên EU thiết lập khung pháp lý riêng cho mô hình bán hàng lõi thay thế - vốn đang phát triển nhanh nhưng trước đây gần như chưa được quy định. Khung mới đặt ra yêu cầu an toàn tối thiểu cho các lõi thay thế, đồng thời áp dụng nghĩa vụ cung cấp thông tin tương đương với sản phẩm đóng gói sẵn.

Siết trách nhiệm toàn chuỗi cung ứng

Quy định mới thống nhất và làm rõ nghĩa vụ của nhà sản xuất, nhà nhập khẩu và nhà phân phối, đồng thời tăng cường công tác kiểm soát để đảm bảo mọi sản phẩm lưu hành trong EU đều tuân thủ cùng một tiêu chuẩn, bất kể được sản xuất hay nhập khẩu từ đâu.
Giai đoạn chuyển tiếp

Sản phẩm tuân thủ quy định cũ (648/2004) và đã được đưa ra thị trường trước ngày 22/9/2029 có thể tiếp tục bán mà không giới hạn thời gian. Sản phẩm đưa ra thị trường trong khoảng 23/9/2029 - 22/9/2030 theo quy định cũ được phép bán đến hết 23/9/2030.

Nhìn chung, đây được xem là đợt cải tổ sâu rộng nhất đối với luật chất tẩy rửa của EU trong gần 20 năm qua, đặt ra hàng loạt yêu cầu mới cho doanh nghiệp: từ việc đáp ứng tiêu chuẩn phân hủy sinh học nghiêm ngặt hơn, chuẩn bị hồ sơ hộ chiếu sản phẩm số, cập nhật nhãn mác và tài liệu kỹ thuật, đến việc đánh giá bổ sung cho các dòng sản phẩm chứa vi sinh vật và điều chỉnh quy trình bán hàng nạp lại.

Nguồn:
https://www.eqgest.com/en/blog/eu-detergent-regulation-2026-405
https://en.reach24h.com/news/industry-news/chemical/eu-detergents-and-surfactants-regulation-EU-2026-405
https://h2compliance.com/eu-detergents-regulation-2026-changes/
https://www.bens-consulting.com/en/blog/695/stay-compliant-with-eu-regulation-2026-405-on-detergents-and-surfactants
https://www.sgs.com/en-es/news/2026/04/safeguards-05326-eu-updates-regulation-eu-2026405ec-on-detergents-and-surfactants
https://ecomundo.eu/en/blog/regulation-detergent-eu